Chương 17: Thái Vi (3) — Xin hỏi phu tử lần nữa, ai sang ai hèn?

Đã là chuyện của Vệ Quang, Thương Việt đương nhiên không thể khoanh tay đứng nhìn. Hai người theo Lục Kiệu đi một mạch về phía tiền sơn của thư viện, trên đường nghe hắn lải nhải kể sơ qua đầu đuôi sự việc.

Hôm nay hiếm hoi có một trận mưa bụi, thư viện liền không lên lớp. Phần lớn mọi người tự phát tụ tập trước sơn môn, cầu trời ban mưa, mong năm sau được phúc lành, tiêu tai giải họa.

Bởi vậy, hậu sơn của thư viện liền vắng người.

Một nhóm học sinh ngày thường vốn hay phạm cấm nhân cơ hội này, lén mở một buổi yến tiệc.

Trong tiệc rượu ngon không ngừng, tự nhiên có mấy phần phong lưu. Đám học sinh vốn đã ngưỡng mộ cuộc sống phóng túng tùy ý như Trúc Lâm Thất Hiền từ lâu, thế là chỉ khoác một lớp sa mỏng, gặp nhau giữa rừng trúc trong mưa, uống rượu, cao đàm, tấu nhạc, lúc cao hứng thậm chí còn cởi áo tháo đai, nằm ngủ ngay trên đất.

May mà sơn trưởng Đặng Diên cả đời ghét nhất Ngũ Thạch Tán, nghiêm lệnh cấm thứ này vào núi. Uống rượu còn có thể che giấu, nhưng dùng Ngũ Thạch Tán thì chẳng thể nào giấu được, mọi người kính sợ Đặng Diên, không ai dám làm chuyện quá mức hơn.

Buổi yến tiệc bắt đầu từ giữa trưa, hai canh giờ sau đã vội vàng kết thúc. Mọi người tự thu dọn rồi định về phòng ngủ một giấc đến sáng, hôm sau không để lại dấu vết, chuyện phạm cấm uống rượu mở tiệc tất nhiên sẽ thần không biết quỷ không hay.

Nhưng trong số đó có một người, sau khi tiệc rượu kết thúc lại không trở về phòng.

Người này là công tử trong tộc Thương thị Dĩnh Xuyên, tên Thương Diệc, tự Bá Như, đứng hàng thứ mười, mẫu thân mất sớm. Sau khi phụ thân thôi quan liền tìm nơi ẩn cư trong núi, hoàn toàn mặc kệ chuyện trong nhà, giao hắn cho đệ đệ mình là Thương Tắc, một trong những người hiện giờ quản việc của Thương thị Dĩnh Xuyên, dạy dỗ.

Thương Tắc thương hắn từ nhỏ mất mẹ, đối với hắn luôn rộng rãi dung túng, lại lo hắn bị người khác bắt nạt, còn dặn trên dưới thư viện phải chiếu cố. Nào ngờ lâu ngày, vậy mà lại nuôi thành một tính tình ngang ngược, tùy ý làm bậy.

Mấy năm nay, Thương Tắc đã thu dọn không ít rắc rối cho Thương Diệc trong thành Lạc Dương. May mà Nam Sơn Thư Viện quy củ nghiêm ngặt, thứ bậc trưởng ấu rõ ràng, hắn ở trong đó cũng biết thu liễm hơn đôi chút.

Nhưng hôm nay, bằng hữu đào được mấy vò rượu ngon giấu ở hậu sơn, Thương Diệc uống đến vô cùng khoái chí, hoa mắt nóng tai, lúc một mình trở về chỗ ở thì bắt gặp một nữ tỳ xinh đẹp, lòng háo sắc nổi lên, liền bất chấp tất cả cưỡng ép kéo nàng vào rừng, định làm chuyện bất chính.

Tỳ nữ giãy giụa phản kháng, trong lúc hỗn loạn chộp lấy hòn đá bên cạnh, đập hắn đến đầu rách chảy máu.

Thương Diệc nổi giận, ôm trán trở về rồi lập tức sai tôi tớ bên người đi bắt người, qua lại mấy lần khiến chuyện ầm ĩ khắp nơi. Cuối cùng bọn họ tìm thấy tỳ nữ gan dạ kia trong tiền đường, lúc này mới biết nàng là người hầu của Vệ Quang.

Vệ Quang không chịu giao người, nghe rõ đầu đuôi sự việc còn cười lạnh một tiếng, trực tiếp đưa chuyện đến chỗ Đặng Diên.

Mấy vị phu tử quản sự hiện giờ đều được mời tới Bình Phong Đường lớn nhất thư viện. Lục Kiệu đi lấy lá thư Thương Việt mang tới giúp mình, tiện thể nghe được đại khái đầu đuôi.

Tiểu Chiêu thất thần nhìn Vệ Quang đang đứng giữa mọi người, sống lưng thẳng tắp.

Vệ Quang xuất thân từ Vệ thị, một thế gia thư lễ, được danh sĩ trong tộc dạy dỗ, trước khi xuất giá đã là tài nữ nổi danh Lạc Dương.

Lục Kiệu từng kể rất tỉ mỉ cho nàng nghe cuộc hôn nhân giữa Vệ Quang và Thương Bách mà người đời vẫn thích nhắc tới. Nói rằng khi còn trẻ, Vệ Quang giả nam ra ngoài du ngoạn rồi gặp nạn, vừa khéo được Thương Bách khi ấy đang giữ chức Kỵ đô úy trong cấm cung cứu giúp.

Hắn phát hiện nàng là nữ tử nhưng không nói ra, lúc đưa nàng về phủ còn nhàn nhạt giáo huấn mấy câu. Về sau gặp lại trong hội bên Lạc Thủy, Vệ Quang không phục lời giáo huấn của hắn, cố ý làm khó. Thương Bách không hiểu thơ phú của nàng, chỉ đành liên tục uống rượu.

Thiếu niên công tử tửu lượng không tốt, mới vài chén đã hơi say.

Thấy vậy, Vệ Quang trái lại có chút chột dạ, tự tay dâng canh giải rượu cho hắn.

Khi ấy nàng đã bàn chuyện hôn nhân hơn một năm, vì bất mãn với đối tượng kết thân do các tộc lão sắp xếp nên thường xuyên bị phạt quỳ trong từ đường. Sau khi biết chuyện này, Thương Bách không do dự bao lâu, liền bảo phụ thân chọn ngày lành tháng tốt, tự mình đến Vệ thị cầu thân.

Có thể kết thân với đích trưởng tử Thương thị Giang Lăng đang cực thịnh, Vệ thị mừng rỡ ngoài sức tưởng tượng, vội vàng đồng ý. Sau khi thành hôn, Vệ Quang và Thương Bách hòa hợp như cầm sắt, trở thành một giai thoại khắp thành Lạc Dương.

Nhưng việc nổi tiếng nhất của nàng lại không phải cuộc hôn nhân viên mãn đến cực điểm trước khi phu quân tử trận ấy.

Hai chi Thương thị Giang Lăng và Dĩnh Xuyên giao hảo từ thời Tiền Hán, tuy một văn một võ, nhưng cùng làm quan ở đế đô, con cháu trong tộc đồng khí liên chi, chẳng khác gì cùng một nhà. Dĩnh Xuyên chuộng Nho, bởi vậy những gia quy tộc pháp do các lão phu tử dày công biên soạn cũng được cả hai chi cùng áp dụng.

Không lâu sau khi Vệ Quang gả vào Thương thị, một nam tử trong chi Giang Lăng chết vì bệnh, để lại cô nhi quả phụ. Tộc pháp không cho phép tông phụ tái giá, vì nàng không có con trai, để bảo đảm tuyệt đối, thậm chí còn muốn khoét một tai một mắt, khiến nàng vĩnh viễn không thể bỏ trốn.

Vệ Quang vô cùng phẫn nộ trước tộc quy này. Khi ấy Thương Bách đang xuất chinh chưa về, nàng liền một mình đứng trước từ đường Thương thị thanh đàm biện luận với toàn bộ tộc lão, bác đến mức tất cả á khẩu, cuối cùng bảo vệ được nữ tử kia. Tuy người ấy vẫn không được phép tái giá, bị giữ lại trong tộc nuôi dạy con gái, nhưng tóc da không tổn thương, dung mạo nguyên vẹn, cảm kích đến rơi nước mắt.

Vài năm sau, Thương Bách tử trận.

Thương Cẩn vào chùa, Thương Việt còn nhỏ, Vệ Quang không con không cái, cũng bị đem ra bàn đến hình phạt khoét mắt. Nữ tử năm xưa được nàng cứu dẫn theo toàn bộ tông phụ trong tộc, đen nghịt quỳ kín trước cửa từ đường, lấy tiền lệ làm lý do, cuối cùng phế bỏ tộc quy này.

Sau đó Thương Việt lớn đến mười lăm tuổi, mời Đặng Diên vào trong tộc. Đặng Diên khảo xét tài học của Vệ Quang về thiên văn, lịch toán và hiệu đính sách vở rồi mời nàng vào Nam Sơn Thư Viện, dạy dỗ con cháu cùng tộc.

Tiểu Chiêu sống cùng Vệ Quang hai năm, những chuyện nàng cấu kết với Lục Kiệu nghịch ngợm gây ra, Vệ Quang biết còn nhiều hơn Thương Việt. Nhưng nàng chưa từng dạy Tiểu Chiêu phải rập khuôn theo phép tắc, mỗi lần phu tử tới cáo trạng cũng chỉ thản nhiên nói nàng còn nhỏ, chỉ cần không làm chuyện quá mức thì cứ để nàng tự do.

Nàng không thích xen vào chuyện người khác, cũng lười nói nhiều, Tiểu Chiêu rất khó tưởng tượng cảnh năm xưa nàng một mình cãi thắng cả đám nho sĩ trong từ đường, cho đến hôm nay lời đồn ấy mới trở nên chân thực hơn đôi chút.

Vết thương của Thương Diệc đã được y quan băng bó, lúc này đang nằm lệch trên giường ngồi trong đường, không ngừng rên rỉ. Tỳ nữ bị hắn khinh bạc quỳ phía sau Vệ Quang, tóc mai rối loạn, một bên má sưng to, khóe môi còn vết máu.

Nhưng vạt áo nàng vẫn chỉnh tề, sắc mặt không hèn không sợ, hoàn toàn không vì mình ra tay đánh người mà hoảng hốt.

Đặng Diên im lặng không nói. Mấy vị phu tử ngồi bên cạnh phần lớn đều là người bản tộc Thương thị, thấy con cháu bị thương, đồng loạt lên tiếng: “Nô bộc đánh công tử sĩ tộc, chuyện kinh thế hãi tục, Vệ phu nhân nên giao người cho Bá Như.”

“Lấy hèn phạm sang là tội chết, nếu Vệ phu nhân còn nghĩ đến tình đồng tộc, tự tay xử trí còn tốt hơn.”

Cũng có người nói: “Bá Như uống rượu phạm cấm trước, nên phạt mười roi để răn đe, làm gương.”

Đã xem như nhượng bộ rất lớn.

Vệ Quang chỉ coi như không nghe thấy, bình tĩnh nói: “Thanh Khung vô cớ chịu nhục, lúc cấp bách mới ra tay, sao lại phải lấy mạng đền? Đây là tỳ nữ của ta, Thập công tử làm nhục nàng, chẳng khác nào làm nhục ta.”

Lời vừa dứt, cả phòng đều kinh hãi.

Từ khi thiên tai Trung Nguyên bùng phát, dân thường còn sống trong cảnh nước sôi lửa bỏng, nô tỳ hoặc bán mình vào phủ, hoặc bị bắt cướp, hoặc phạm tội mà bị giáng xuống, không hộ tịch khế ước, không thân tộc, thân phận chẳng khác gia súc, chủ nhân có thể tùy ý đánh giết. Chưa từng nghe có chủ nhân nào nói “chẳng khác nào làm nhục ta”, tự hạ thấp thân phận đến vậy.

Một lão giả tức đến râu dựng ngược: “Phu nhân cẩn ngôn! Trời sinh càn khôn vạn vật, cái gọi là ‘thấp cao đã bày, sang hèn định vị’. Nếu thấp không ở chỗ thấp, cao không ở chỗ cao, đất ở trên, trời ở dưới, thì tôn ti sang hèn của vạn vật đều mất vị trí, thiên hạ tất loạn! Ngươi là quý nữ nhà son cửa đỏ, vào núi của ta, sao dám tự cam sa đọa, coi thường tôn ti?”

Vệ Quang ngẩng đầu nhìn ông, khinh miệt cười một tiếng, còn chưa mở miệng đã nghe từ một chỗ ngồi bên cạnh truyền tới giọng nữ trong trẻo: “Lời phu tử sai rồi.”

Thương Việt nhìn Tiểu Chiêu đang cất giọng bên cạnh, theo bản năng nắm lấy tay áo nàng. Tiểu Chiêu nhận ra hắn muốn ngăn, cau mày nhìn hắn một cái.

Thương Việt chậm rãi buông tay.

Hắn không kiêng dè người bên cạnh, chỉ nói: “Ngươi đi đi, không cần e ngại.”

Lục Kiệu thò đầu ra giữa hai người, nhỏ giọng kinh ngạc: “Ngươi định ra cãi nhau với bọn họ thật à? Cãi thắng nổi không?”

Tiểu Chiêu không để ý hắn, trực tiếp bước lên, đỡ Thanh Khung đang quỳ bên cạnh Vệ Quang đứng dậy.

Vệ Quang khá kinh ngạc nhìn nàng một cái.

Tiểu Chiêu nhìn vết bầm trên má, dấu cào nơi cổ Thanh Khung, trong lòng âm ỉ đau.

Ngay khoảnh khắc này, nàng nhớ rất rõ buổi sáng ngày Đông Uyển bốc cháy năm ấy —— nàng bị quản sự và tôi tớ trong vườn bắt lấy, không có chút sức phản kháng nào, bị ném vào nhà giam tối tăm. Bên cạnh là từng đôi mắt nữ tử đờ đẫn, nàng liều mạng tìm đường trốn thoát, nhưng không một ai chịu đi cùng.

Quản sự bắt nàng là để dâng cho “Tam công tử” giết người làm vui, vậy “Thập công tử” trước mắt này khác gì kẻ bạo ngược thích giết chóc kia?

Đám người áo mũ đầy đường này cũng đều là đồng lõa của hắn.

May mà lần này nàng không còn phải chạy trốn một mình nữa.

Đầu gối Thanh Khung bị thương, đứng dậy rất khó khăn. Tiểu Chiêu vững vàng đỡ nàng, thấp giọng nói: “Đứng cho vững, thẳng lưng lên, giống a tẩu.”

Lão giả lúc trước bị nàng cắt ngang, trong lòng vốn đã bất mãn, thấy nàng bước lên lại không trả lời mình, liền quay sang Thương Việt nói: “Nhị công tử, lão phu biết muội muội của ngươi tìm lại không dễ, nên chiều chuộng thêm đôi chút. Nhưng nàng nhiều lần làm chuyện trái kinh phản đạo, ngươi không quản cũng thôi, hôm nay ngươi đang ở trong đường, tộc đệ bị thương, chẳng lẽ cũng mặc kệ?”

Thương Việt chắp tay hành lễ với ông, khiêm hòa cười nói: “Nàng sống cùng a tẩu, lòng bảo vệ người thân chân thành, sao có thể ngăn? Hơn nữa, vãn bối cũng biết Bá Như a đệ từ nhỏ mất nơi nương tựa, được các vị tộc lão chăm sóc trưởng thành, khó tránh được chiều chuộng đôi chút. Hôm nay hiểu thêm đạo lý, ngày sau cũng bớt phạm cấm.”

Lão giả chưa từng nghe hắn nói lời như vậy, nhất thời không biết đáp thế nào. Trong lúc còn ngẩn ra, Tiểu Chiêu đã nói: “Phu tử vừa rồi nói trời sinh càn khôn vạn vật, tôn ti sang hèn có khác. Vãn bối nghe không hiểu, thế nào là tôn ti, thế nào là sang hèn?”

Không đợi đối phương trả lời, nàng đã khẽ cười, nhanh chóng nói: “Phu tử cũng nói càn ở trên, khôn ở dưới, trời cao đất xa, không thể đảo ngược, một khi sai vị trí sẽ vạn kiếp bất phục. Nhưng trời xanh mênh mông không người, đất lại nâng đỡ vạn vật, theo lời phu tử, dưới trời cao, con người cũng chỉ là thân phận thấp hèn. Đã đều là thân phận thấp hèn, vì sao còn phải chia cao thấp, chẳng lẽ ngày thường chúng ta đều bước đi trên vai nô bộc hay sao?”

Trong đường vang lên vài tiếng cười khe khẽ. Lão giả tức giận vỗ án, quát: “Lời lẽ ngụy biện! Càn khôn trời đất chẳng lẽ chỉ là cao thấp mắt thường nhìn thấy? Tôn ti sang hèn bao trùm vạn vật, cho dù cùng ở trên một chiếc lá lau cũng có phân biệt. Con người đứng giữa trời đất, là sinh linh có thần trí, vậy người là quý, vạn vật là nhẹ; trong loài người, thiên tử là quý, lê dân là nhẹ; dưới thiên tử lại có người đời đời tích thiện sống trong cửa son, cũng có kẻ ngu muội vô tri sống nơi núi hoang. Trật tự vũ trụ nằm ở từng tầng phân chia ấy, đời không có trật tự thì không đứng vững, người không có trật tự thì tất loạn. Tuổi còn nhỏ như ngươi sao dám vọng bàn?”

“Phu tử đã đảo lộn gốc ngọn, sao lại mắng ta ngụy biện?” Sắc mặt Tiểu Chiêu không đổi, “Càn thiên cao xa là bởi mặt trời mặt trăng tinh tú khó với tới, không thể cầu được; khôn địa thân cận là bởi sông nước núi non ở ngay trước mắt, chỉ cách gang tấc. Nếu nói như vậy, thứ khó cầu là tôn quý, thứ dễ có là hèn thấp —— của cải, gia thế, thân phận, trong nghìn vạn năm biến đổi như mây trôi, thay đổi nhanh chóng, sử xanh ghi chép chẳng thiếu; trái lại, tinh thần trọng chân, hướng thiện, không tự ti cũng không kiêu ngạo, dám làm việc người khác không dám làm, dám đi trước thiên hạ, dám thuận theo lòng mình mà hành sự, mới là thứ muôn đời khó gặp.”

Nàng bước lên một bước, nhìn thẳng lên trên, nâng cao giọng.

“Vậy xin hỏi phu tử lần nữa, ai sang, ai hèn?”