Chương 31: Vọng Hán Nguyệt (5) — Trương đại nhân biết, nhưng chưa bao giờ làm như vậy
Ngày mười lăm tháng sáu, Úc Nghi cùng một trăm sĩ tử của Quốc Tử Giám ngồi thuyền tới Doanh Khôn Các được xây dựng trên Hậu Hồ.
Doanh Khôn Các tọa bắc hướng nam, là tòa nhà hai tầng với mái ngói hai lớp kiểu ngạnh sơn, mặt tiền rộng sáu gian, cầu thang được bố trí ở gian ngoài cùng phía tây. Phía dưới mái hiên giữa hai tầng có một tầng ngầm để ngăn hơi ẩm từ mặt đất, phòng cháy và thông gió. Dưới mái hiên có những tấm lan can trang trí treo ngược, lại có ba chữ Doanh Khôn Các do chính tay Thái Tổ đề, điểm thêm những họa tiết sơn màu theo phong cách Tô Châu.
Mặt đất được lát bằng những viên gạch vuông lớn mài nhẵn, phía trước và phía sau đều có cửa sổ. Sáu gian phòng ở tầng một dùng làm nơi làm việc, tầng hai là một gian thông suốt để lưu trữ Hoàng sách qua các năm. Ngoài ra, phía sau Doanh Khôn Các còn xây thêm ba dãy nhà ngói, dùng làm nơi ăn ở sinh hoạt hằng ngày.
Phải dùng tới mười chiếc thuyền mới đưa hết một trăm người lên đảo. Ngoài Úc Nghi, người cùng vào Doanh Khôn Các còn có một vị Hộ khoa Cấp sự trung tên Bạch Nguyên Chấn, cũng mang hàm thất phẩm. Nhưng hắn xuất thân từ Hộ khoa, có lẽ đã được Trương Trạc dặn dò từ trước, vừa tới nơi đã nhường gian phòng tốt nhất cho Úc Nghi ở, thái độ cũng vô cùng cung kính.
“Nhà ngói có tổng cộng mười gian, Tô Xá nhân có thể ở riêng một gian. Hai Thành Binh Mã Ty và Tả Vệ Thiên hộ sở phái tới tổng cộng hai mươi Cẩm Y Vệ. Hộ bộ tính cả ta có ba quan lại, hai vị còn lại đều là Chủ sự Thanh Lại Ty, lát nữa sẽ tới bái kiến Tô Xá nhân. Danh sách đã điểm xong, không tính quan lại Hộ bộ và Cẩm Y Vệ, vừa đúng một trăm người. Cẩm Y Vệ mười người ở một gian, ta cùng hai vị Chủ sự Hộ bộ ở một gian, các sĩ tử hai mươi người ở một gian, vừa khéo chiếm hết chín gian trực phòng.”
“Thuyền công có tổng cộng mười hai chiếc, sáu chiếc ở ngoài hồ, sáu chiếc ở trong hồ. Mỗi tuần mười ngày, đến ngày mồng sáu có thể sai người ra vào.” Bạch Nguyên Chấn đưa danh sách trong tay cho Úc Nghi xem qua.
Trí nhớ Úc Nghi không tệ, chỉ quét mắt một lượt đã biết danh sách này có vài chỗ khác với bản Phó Chiêu Hoài đưa cho nàng hôm ấy. Nàng chỉ vào mấy cái tên trong đó: “Mấy người này ta đều chưa từng gặp.”
Bạch Nguyên Chấn nói: “Tuy tới hồ tu sửa sổ sách sẽ được nhận phụ cấp, nhưng dù sao cũng có những con cháu nhà giàu không thiếu chút tiền ấy, không muốn tới nơi này chịu khổ. Vì vậy bọn họ dùng chút thủ đoạn, không biết đã hối lộ chủ quan Quốc Tử Giám hay làm chuyện gì khác, cho nên danh sách này mới khác trước.”
Úc Nghi tuy thông minh, nhưng những chuyện trong quan trường lại rất khác với văn chương trong sách vở. Một bên chẳng qua là đào tìm từng câu từng chữ trong đống sách cũ, bên kia lại phải dùng tâm cơ, mưu tính để giao thiệp với người khác. Nàng còn trẻ, quả thực có rất nhiều chuyện nhìn không thấu đáo bằng người khác. Bạch Nguyên Chấn là người của Hộ khoa, tâm tư linh hoạt khéo léo, thỉnh thoảng nói vài câu cũng có thể chỉ điểm cho Úc Nghi đôi điều.
Công việc đối chiếu Hoàng sách phải đến ngày hôm sau mới chính thức bắt đầu.
Đến chạng vạng, mọi việc cũng đã sắp xếp gần xong. Bạch Nguyên Chấn mang tới cho nàng một hộp thức ăn, bên trong là bữa tối hôm nay. Bởi Doanh Khôn Các phần lớn lưu trữ văn thư bằng giấy, rất dễ bắt lửa nên sợ xảy ra hỏa hoạn, cả hòn đảo đều không bố trí nhà bếp. Mọi thức ăn đều được chuyển từ ngoài đảo vào, ba ngày đưa một lần, vì vậy không có món nóng, chỉ có ít rau củ muối, thịt ướp khô, lương khô và màn thầu.
“Tô Xá nhân là người phương Nam, e rằng không quen với thức ăn như thế này?”
Bạch Nguyên Chấn là người trấn Tuyên Phủ, khá quen ăn lương khô. Hắn tìm một bình nước sạch đưa cho Úc Nghi: “Ngâm với nước sẽ dễ ăn hơn một chút.”
Úc Nghi xua tay, học theo dáng vẻ của hắn, cắn một miếng lương khô, ăn kèm thịt muối rồi chậm rãi nhai kỹ.
“Trước kia khi đọc sách ở Tùng Giang, ta cũng thường có những lúc không kịp ăn cơm.” Úc Nghi mỉm cười, “Thế này ta vẫn ăn quen.”
Nàng không kiêu kỳ, tính tình lại thẳng thắn phóng khoáng, Bạch Nguyên Chấn cũng chân thành với nàng hơn nhiều: “Trên hồ không cho phép đốt lửa, chúng ta cũng không có nước nóng để uống. May mà hiện giờ đang giữa mùa nóng, dùng nước lạnh pha trà vẫn có chút hương vị. Nếu Tô Xá nhân cần nước, cứ nói với tiểu thái giám ngoài cửa một tiếng là được. Bọn họ đều sống trên đảo quanh năm, cũng quen thuộc với nơi này hơn.”
Ăn tối xong, Bạch Nguyên Chấn lại giới thiệu hai vị Chủ sự Thanh Lại Ty với Úc Nghi. Tuy đây là lần đầu họ gặp nàng, nhưng may mà tuổi tác đều xấp xỉ nhau, trò chuyện một phen liền dần trở nên thân quen.
Cứ thế, chẳng mấy chốc trời đã tối.
Úc Nghi trở về trực phòng của mình, mở tủ ra. Bên trong ngoài mấy bộ quần áo thay giặt còn có một bọc đồ.
Đây là bọc đồ Trương Trạc đích thân trao cho nàng trước khi nàng lên thuyền sáng nay. Bận rộn cả ngày, nàng vẫn chưa kịp xem trong đó có những gì.
Bọc đồ không nặng. Nàng mang tới dưới đèn rồi mở ra.
Bên trong có một gói đào khô ngào đường, một gói thịt khô ướp gió, một hộp kẹo mạch nha, một hộp muối, một gói hạnh nhân. Ngoài ra còn có cao thuốc chống muỗi và côn trùng, thuốc kim sang để băng bó vết thương. Cuối cùng, Úc Nghi còn nhìn thấy một chiếc bình nhỏ tinh xảo, bên trong đựng một ít rượu hoa quế. Mùi rượu ngọt thơm, không giống rượu mạnh mà giống loại rượu ngọt dùng để nhâm nhi ngày thường hơn.
Mỗi thứ đều không nhiều, nhưng lại vô cùng tỉ mỉ.
Tất cả được chia thành những gói giấy và hộp nhỏ khác nhau, đủ thứ lặt vặt.
Úc Nghi lấy từng món ra xem, sau đó lại lần lượt cất trở vào.
Trong bọc còn có một mảnh giấy, trên đó viết: Rượu để giải sầu, chớ tham uống nhiều.
Khóe môi nàng lặng lẽ cong lên.
Ngoài cửa sổ loáng thoáng truyền tới tiếng các sĩ tử rửa mặt, trò chuyện. Từ chỗ Úc Nghi, chỉ cần đẩy cửa sổ ra là có thể nhìn thấy một vầng trăng sáng lạnh lẽo in bóng trên mặt hồ, ánh nước lấp lánh gợn sóng.
Trăng vỡ trên làn nước xanh.
Làn gió mát mang theo hơi nước lướt qua tóc mai, Úc Nghi nhìn về phía Tử Cấm Thành dưới màn đêm.
Từ đây chỉ có thể trông thấy một góc mái cong vươn lên, ẩn hiện sâu trong tán cây xanh um.
Những thứ này hẳn đều do chính Trương Trạc lựa chọn. Sau khi nhìn thấy mảnh giấy ấy, Úc Nghi càng chắc chắn hơn về điều này.
Khi trao bọc đồ cho nàng, rõ ràng chàng vẫn còn bệnh, sắc mặt hơi tái nhợt. Chàng không dặn dò nàng thêm nhiều lời, chỉ khẽ nói khi từ biệt: “Cứ mạnh dạn làm đi. Cô có thể làm tốt, ta rất yên tâm về cô.”
Thực ra ngay cả bản thân Úc Nghi cũng có đôi chút thấp thỏm đối với công việc này.
Nhưng cũng có vài phần háo hức.
Chỉ là nàng vẫn chưa biết năng lực và giới hạn của mình ở đâu.
Lời Trương Trạc nói cũng giống như cho nàng uống một viên thuốc an thần.
Khi ấy nàng đứng trên thuyền quay đầu nhìn Trương Trạc bên bờ, tay áo chàng tung bay, dáng vẻ nhẹ nhàng tựa tiên nhân.
Khí độ cao nhã thanh quý, không giống người nơi trần thế.
Chàng không nhìn nàng, mà đang nói gì đó với người bên cạnh, thi thoảng còn che miệng ho khẽ hai tiếng.
Bộ quan phục đỏ son rực rỡ khoác trên người chàng, cho dù cách rất xa, giữa đám đông vẫn có thể nhận ra chàng ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Úc Nghi đóng cửa sổ, trở về ngồi trước đèn, trải giấy mực viết hai trang chữ để tĩnh tâm.
Trên bàn đặt mảnh giấy của Trương Trạc. Úc Nghi bắt chước nét bút của chàng, chép lại tám chữ ấy lên giấy.
*
Ngày mười sáu tháng sáu, công việc đối chiếu Hoàng sách chính thức bắt đầu.
Tất cả sĩ tử tập trung trong sáu gian phòng ở tầng một Doanh Khôn Các, lần lượt đối chiếu Hoàng sách các địa phương trên toàn quốc gửi tới với bản cũ của năm năm trước. Chủ yếu là kiểm tra số nhân khẩu, xem có thêm người đến tuổi trưởng thành hay không, sau đó đối chiếu các khoản thuế xem có chênh lệch gì không. Nếu có khoản mục nào không khớp với Hoàng sách cũ năm năm trước, đều dùng bút son khoanh lại, trả về nguyên quán để viết lại.
Úc Nghi cùng ba quan lại Hộ bộ chịu trách nhiệm xét duyệt những phần cần trả về nguyên quán, rồi niêm phong riêng trong một chiếc rương gỗ.
Ba ngày đầu, mọi việc đều bình thường. Đến ngày thứ tư, Úc Nghi phát hiện số Hoàng sách bị yêu cầu trả về nguyên quán từ phòng chữ Địa ngày một nhiều, tổng cộng đã bằng số của cả năm gian trực phòng còn lại cộng vào.
Những chỗ bị yêu cầu sửa cũng không hoàn toàn là sai sót trong sổ sách. Phần lớn chỉ là lỗi viết nhầm vụn vặt hoặc chữ viết không rõ ràng, nhưng đều bị lần lượt khoanh lại. Bạch Nguyên Chấn nói với nàng: “Mỗi lần một quyển Hoàng sách bị trả về, địa phương đều phải nộp bạc phạt. Số tiền không nhiều, nhưng mỗi quyển cũng phải ba bốn văn. Tích tiểu thành đại, cũng chẳng phải khoản nhỏ. Số tiền này đều nộp cho Hộ bộ, sau đó chuyển sang cho Doanh Khôn Các quản lý. Đám sĩ tử ấy có lẽ đang nhắm vào khoản tiền này.”
Bạch Nguyên Chấn nói: “Năm nào cũng vậy cả. Công việc tu sửa Hoàng sách quá vất vả, nếu chẳng có chút lợi lộc nào, người bên dưới làm việc sẽ không có tinh thần, cũng chẳng chịu làm cho tử tế. Hiện giờ tuy phạt các châu phủ không ít bạc, nhưng ít nhất cũng giúp đám cử nhân có thêm chút phụ cấp, để bọn họ tận tâm làm việc hơn.”
“Mỗi quyển Hoàng sách thu thêm ba văn, riêng hôm nay đã trả về gần hai trăm quyển. Chẳng phải tất cả số tiền ấy đều là mồ hôi nước mắt của bách tính sao?”
“Tô Xá nhân,” Bạch Nguyên Chấn hạ thấp giọng, “đạo lý hưng thì dân khổ, vong thì dân cũng khổ, cô đâu phải không biết. Quả thực mỗi ngày thu được mấy chục lượng bạc, nhưng chia ra từng châu thì cũng chỉ khoảng mười lượng. Số tiền ấy họ vẫn bỏ ra được. Nếu lại chia xuống từng hộ dân thì càng ít hơn. Thứ nhất, số bạc này cũng chẳng phải chúng ta bỏ ra. Thứ hai, nếu có thể bỏ chút bạc để sổ sách chân thực, đáng tin cậy hơn, thì bách tính cũng là người được lợi.”
Những lời Bạch Nguyên Chấn nói đều xuất phát từ đáy lòng: “Mấy vị đại nhân Hộ bộ đều hiểu rõ trong lòng. Chút tiền nhỏ này cứ mắt nhắm mắt mở cho qua là được. Nước trong quá thì không có cá, làm quan có ai không cầu tài cầu quyền? Cô nói có phải không?”
Những lời ấy của Bạch Nguyên Chấn quả thực khiến Úc Nghi chấn động.
Điều khiến nàng chấn động không phải khoản tiền bất chính ấy, mà là nàng lại không tìm được lời lẽ để phản bác Bạch Nguyên Chấn.
Làm quan nào chỉ đơn thuần là làm quan, rõ ràng còn là cuộc đấu trí giữa lòng người với nhau. Đối với cấp trên phải có thái độ thế nào, đối với người dưới lại phải có thái độ ra sao. Cái gọi là nịnh trên hiếp dưới, đâu phải chỉ nói ngoài miệng mà thôi.
Úc Nghi nhìn chăm chú hồi lâu, cuối cùng nói: “Ngươi tới nói với các cử nhân phòng chữ Địa, số Hoàng sách bị trả về mỗi ngày tối đa là một trăm quyển. Mỗi phòng có thể trình lên ta ba mươi quyển, sau đó ta sẽ chọn một trăm trong số một trăm tám mươi quyển ấy để niêm phong vào rương. Nếu thật sự có Hoàng sách ngoài số lượng quy định cần viết lại, cũng phải được ta ký tên đóng ấn.”
Bạch Nguyên Chấn cười nói: “Như vậy cũng tốt. Chừa lại chút đường cho đám cử nhân kiếm thêm lợi lộc, đồng thời tránh việc trả về quá nhiều Hoàng sách khiến các châu phủ bất mãn.”
Rõ ràng hắn đã lăn lộn ở Hộ bộ từ lâu, rất am hiểu đạo làm quan. Úc Nghi tựa bên bàn nhìn hắn, rồi lại đưa mắt nhìn cây du cao lớn với tán cành rộng rãi ngoài cửa sổ. Một lát sau, nàng hỏi: “Những chuyện này, ngươi biết được từ đâu?”
Bạch Nguyên Chấn nói: “Không giấu gì Tô Xá nhân, đều là Trương đại nhân nói cho ta biết.”
“Đây cũng là đạo làm quan của ngài ấy sao?”
“Không phải.” Bạch Nguyên Chấn mỉm cười, “Trương đại nhân biết, nhưng chưa bao giờ làm như vậy.”
“Hộ bộ có hai loại người. Một loại là người hiểu rất rõ quy tắc chốn quan trường, đồng thời tự mình làm theo những quy tắc ấy. Loại còn lại là người như Trương đại nhân.”
“Ngài ấy sẽ dạy chúng ta cách giữ mình để được bình an, nhưng bản thân lại chưa từng thực hành những đạo lý đường ngang ngõ tắt ấy.”
Úc Nghi không nói gì. Nàng đang nghĩ, khi Trương Trạc làm tất cả những chuyện này, chàng mong nàng sẽ trở thành một người thế nào.
Còn bản thân nàng nên trở thành người như thế nào.
Nàng đang khoác trên mình bộ quan phục màu xanh này. Đối với rất nhiều sĩ tử, có lẽ đây đã là điểm cuối của con đường làm quan. Nhưng đối với Úc Nghi, vương triều thịnh thế ẩn chứa vô vàn nguy cơ này mới chỉ vừa mở ra trước mắt nàng một trang mới. Mỗi bước đi, mỗi lựa chọn của nàng đều có thể quyết định cuộc đời sau này.
“Thực ra…” Bạch Nguyên Chấn cân nhắc một lát rồi tiếp tục, “Trương đại nhân còn dặn dò ta một chuyện.”
“Chuyện gì?”
“Trương đại nhân nói, nếu có chuyện Tô Xá nhân không muốn làm, nhất định không được ép buộc.”
Ánh mắt Úc Nghi dừng trên mặt hắn: “Ngài ấy còn nói gì nữa?”
Bạch Nguyên Chấn bắt đầu tỏ vẻ khó xử.
“Chẳng phải ngài ấy đã dặn ngươi, mọi việc đều phải nghe theo ta sao? Ngoài chuyện ấy ra thì sao?” Úc Nghi bình thản hỏi, “Còn gì nữa?”
Bạch Nguyên Chấn khẽ thở ra: “Trương đại nhân nói, bất kể xảy ra chuyện gì, cho dù có đổ máu, có người chết, cũng phải đưa Tô Xá nhân lành lặn, nguyên vẹn ra khỏi hồ.”
“Còn rất nhiều điều nữa, ta đã ghi vào sổ. Tô Xá nhân có muốn xem không?”
Úc Nghi lắc đầu: “Không cần, ta biết rồi.”
*
Ngày hai mươi sáu tháng sáu, hôm nay là ngày mở hồ theo lệ mỗi tuần mười ngày.
Thuyền công qua lại trên mặt hồ, mang tới rau củ và nguyên liệu nấu ăn tươi mới. Người trong Doanh Khôn Các cũng chỉ có thể được ăn một bữa nóng vào những ngày mở hồ. Tuy đến khi thức ăn được đưa tới tay thì gần như đã nguội hẳn, mọi người vẫn ăn rất vui vẻ.
Trương Trạc lại gửi vào mấy bọc đồ. Ngoài Úc Nghi, cả ba quan lại Hộ bộ đều có phần.
Bên trong ngoài ít mứt quả và thịt khô, còn có một phong thư của Trương Trạc.
Giọng điệu hoàn toàn là giải quyết công việc chung.
Chàng báo rằng những quyển Hoàng sách bị yêu cầu viết lại mà họ gửi ra trước đó đã được chuyển về các châu. Nếu nhanh, trong vòng mười ngày sẽ được gửi trở lại kinh thành, đến lúc ấy cũng sẽ có thuyền công đưa vào Doanh Khôn Các.
Chàng còn nói nếu thiếu thứ gì, có thể viết thư cho chàng, những gì có thể sắp xếp được, chàng sẽ thay họ sắp xếp.
Bạch Nguyên Chấn viết một phong thư hồi âm cho chàng, rồi hỏi Úc Nghi có lời gì muốn nói không. Úc Nghi nghĩ một lát rồi đáp: “Ngươi cứ tự viết đi.”
Trương Trạc mỗi ngày phải xử lý trăm công nghìn việc, quả thực cũng không cần mỗi người đều viết thư hồi đáp.
Vì vậy chẳng bao lâu sau, Trương Trạc đã nhìn thấy một đoạn như thế này ở cuối thư hồi âm của Bạch Nguyên Chấn:
Tô Xá nhân cảm tạ sự quan tâm của Trương đại nhân, còn nói thịt khô rất ngon, có thể gửi thêm một ít. Đào khô quá ngọt, sau này bớt đi thì hơn.
Đọc thư xong, Trương Trạc khẽ nhướng mày.
Giọng điệu trong thư rõ ràng không phải của Tô Úc Nghi.
Chàng nói với Thành Xuân: “Đợt mở hồ hạ tuần, chỉ gửi ba bọc đồ vào, phần của Bạch Nguyên Chấn không cần gửi nữa.”
Thành Xuân nhăn mũi: “Tô Xá nhân cũng thật là, ngay cả một phong thư hồi âm cũng chẳng viết cho đại nhân.”
“Nàng là chủ quan, đương nhiên có trăm công nghìn việc phải lo. Ta cũng hiểu điều ấy.” Trương Trạc bình thản nói, “Ta viết thư cho nàng vốn cũng không phải để mong nàng hồi đáp điều gì.”
“Nếu viết thư chỉ để chờ người khác trả lời, chi bằng đừng viết thì hơn.”
Bình luận (không cần tài khoản vẫn bình luận)
Hãy để lại cảm nhận của bạn về truyện hoặc chương này.