Chương 8: Triều Ngọc Giai (2) — Gió chiều nơi bến nắng, núi xanh cốt ngọc

Tô Úc Nghi hơi suy nghĩ một lát rồi mới nghiêm túc đáp: “Ngay từ thời Hán, điền phú thường áp dụng ‘chế độ quân điền’ và ‘thuế một phần mười’. Tức là lấy ruộng đất làm căn cứ, thu một phần mười sản lượng làm thuế, chế độ điền phú tương đối khoan nhẹ. Đến thời Lý Đường, ‘chế độ tô dung điệu’ lấy số nhân đinh làm căn cứ để thu thuế, ruộng đất cũng áp dụng ‘chế độ quân điền’, phân chia ruộng đất theo số người.”

“Triều ta chủ yếu đánh thuế theo nhân đinh, đinh khẩu nhiều thì thuế nặng, đinh khẩu ít thì thuế nhẹ. Phạm vi chịu thuế rộng, nguồn thu ổn định. Sau đó biên thành Hoàng sách, do các phủ châu vận chuyển vào kinh, như vậy có thể tránh sai sót và giấu báo. Thuế đinh so với thuế theo mẫu ruộng dễ xác định hơn, cũng có thể bao quát phạm vi chịu thuế nhiều nhất.”

“Phải.” Thái hậu khẽ nói, “Lại sắp đến ngày tu sửa Hoàng sách rồi. Từng rương từng rương Hoàng sách được xe ngựa, thuyền bè theo Đại Vận Hà đưa vào kinh thành, chất cao như núi nhỏ. Ai gia phải chọn người từ Quốc Tử Giám và Hàn Lâm Viện đến biên soạn đối chiếu, xem đã nộp bao nhiêu thuế, lại có bao nhiêu người chui qua kẽ hở. Chỉ tiếc, không có quốc sách nào dùng một lần mà hưởng lợi mãi mãi, cũng chẳng có triều đình nào mãi mãi thịnh trị bình yên.”

Giọng bà rất bình tĩnh, cũng rất thản nhiên, ánh mắt lần nữa nhìn về phía Úc Nghi đã ôn hòa hơn nhiều: “Cô đáp không tệ.”

Úc Nghi quỳ xuống: “Đa tạ nương nương khen ngợi.”

“Cô là người phương Nam phải không?” Thái hậu giơ tay bảo nàng đứng dậy, “Giang Chiết hay Hồ Quảng?”

“Bẩm nương nương, là Tùng Giang.”

“Ồ, Tùng Giang à.” Thái hậu gật đầu, “Phụ thân cô làm quan chức gì mà có thể sinh ra một nữ nhi thông minh lanh lợi như cô?”

Úc Nghi không ngẩng đầu, khẽ đáp: “Gia phụ chẳng qua chỉ là một người đọc sách ở Tùng Giang, nhiều lần đi thi không đỗ, về sau chỉ có thể dạy học trong tư thục.” Thái hậu không có quá nhiều nghi ngờ đối với câu trả lời của nàng, bởi những học sinh có thể được đưa vào cung lần này, gần như đều đã bị điều tra rõ ràng ba bốn đời tổ tiên.

“Cũng thật làm khó ông ấy, trong nhà cô có mấy huynh đệ?”

“Cha mẹ hạ quan đều mất sớm, trong nhà chỉ có một mình hạ quan là nữ nhi.”

Thân thích nhiều thì dây dưa cũng nhiều, nếu lại có thêm một hai huynh đệ không hiểu chuyện, đầy đầu toàn những trò trộm cắp gian xảo, thừa cơ cậy thế làm càn thì càng khiến người ta đau đầu. Tô gia nhân đinh thưa thớt, trên mặt Thái hậu không biểu lộ gì, trong lòng lại vô cùng hài lòng với Úc Nghi.

“Được, ai gia biết rồi.” Buổi chiều Thái hậu còn phải gặp mấy vị các thần, đang định bảo Tô Úc Nghi lui về trước, ánh mắt bà rơi trên gương mặt trong trẻo trắng ngần của cô gái, trong lòng lại nảy sinh một tia thương tiếc, “Thanh Nguyệt, ban cây trâm phỉ thúy của ai gia cho Tô tiến sĩ.”

Mạnh Tư Ký đáp vâng.

Lần này lại khiến Úc Nghi luống cuống: “Nương nương, hạ quan không biết dùng những thứ này.”

Mạnh Tư Ký nâng hộp sơn lót nhung đỏ đi tới bên Úc Nghi, Thái hậu ra hiệu cho nàng nhận lấy: “Cô đang đúng độ thanh xuân tươi đẹp, một đầu vùi vào sách vở, cả ngày lại ở cùng đám lão Hàn lâm trong Ngọc Đường Thự, lâu dần bỏ lỡ những năm tháng đẹp nhất, sau này sẽ phải hối hận.”

Úc Nghi nâng hộp sơn trong tay, nghe vậy khẽ rũ mắt: “Đa tạ nương nương.”

Thái hậu chỉ Mạnh Tư Ký nói: “Ngày thường nàng ấy cũng hầu hạ bút mực bên ai gia, ngoài nàng ấy ra, mấy nữ quan bên cạnh ai gia đều mặc đỏ khoác xanh. Nữ nhi quả thực có thể giống nam nhân lập công dựng nghiệp, nhưng cũng không cản trở việc trang điểm cho bản thân, không phải để làm vui lòng người khác, mà cũng để làm vui chính mình. Đương nhiên nếu cô không thích, ai gia cũng không ép cô.”

Cha mẹ Úc Nghi đã mất nhiều năm, thực ra chưa từng có ai dạy nàng nên sống như một nữ nhi thế nào. Nàng đọc sách luyện chữ, từng giờ từng khắc đều nuôi dạy và ràng buộc bản thân như một nam tử, những lời Thái hậu nói hôm nay cũng là lần đầu tiên nàng được nghe.

Tạ ơn xong bước ra khỏi cửa Từ Ninh Cung, Mạnh Tư Ký tiễn nàng xuống dưới thềm son.

“Thái hậu thích cô.” Mạnh Tư Ký nói, trên mặt nàng cũng lộ ra một nụ cười chân thành, “Cô cứ về trước đi, sau này nếu Thái hậu có truyền triệu, ta sẽ lại đến mời cô.”

Úc Nghi khẽ thở phào một hơi, rũ mắt nhìn hộp sơn trong lòng: “Cây trâm này, ta…”

“Không biết cài thì có thể học.” Mạnh Tư Ký vỗ vai nàng, “Ta theo bên cạnh nương nương từ những năm Hưng Bình, khi ấy mấy nữ quan chúng ta đều không dám trang điểm, sợ bị chụp cho tội danh quyến rũ quân thượng. Nhưng nương nương lại đặc biệt ban trang sức y phục cho chúng ta, bảo chúng ta ăn vận chỉnh tề, đừng giống các ma ma chỉ mặc những màu nâu tím. Nương nương là chủ tử tốt nhất thiên hạ, nếu cô có cơ hội đến bên cạnh nương nương, cô sẽ hiểu những lời ta nói.”

Mạnh Tư Ký sinh rất đẹp, vẻ đẹp này không chỉ nằm ở dung mạo, mà phần nhiều đến từ khí chất cao quý tự giữ của nàng, tựa một cây ngọc lan trong Tử Cấm Thành. Úc Nghi chân thành cảm tạ nàng: “Đa tạ nội quý nhân.”

“Không cần.” Mạnh Tư Ký ôn hòa nói, “Hy vọng sau này còn có thể gặp lại Tô tiến sĩ.”

—-

Trước khi trở lại Thứ Thường Quán, Úc Nghi về trực phòng của mình trước, cất phần thưởng của Thái hậu vào tủ rồi mới yên tâm. Đồ ngự ban này nàng đương nhiên không dám dùng, nhỡ đâu va đập làm hỏng, đợi đến khi nương nương hỏi mà nàng không có để trình ra, e rằng sẽ mất đầu. Nàng lại càng không dám để người khác biết mình nhận được một món đồ ngự ban như vậy, bằng không nếu bị trộm mất, cũng sẽ mất đầu.

Đây nào phải ban thưởng, rõ ràng là bùa đòi mạng.

Đợi đến khi trở lại Thứ Thường Quán, bên trong vốn còn tiếng người trò chuyện, nhưng nàng vừa bước vào, lập tức im phăng phắc.

Tần Chước hai mắt sáng rực ghé đến bên Úc Nghi: “Nương nương có ý chỉ gì không?”

Mọi người đều dựng cao tai lên.

Úc Nghi lắc đầu: “Chẳng qua chỉ hỏi ta một vài chuyện về văn chương, không có ý chỉ nào khác.”

Lời vừa nói ra, Tào Sầm cùng mấy người đều nhìn nhau, không biết rốt cuộc Thái hậu có ý gì.

“Vậy nương nương còn nói gì khác không?” Tần Chước vẫn chưa chịu bỏ cuộc.

Trần Hàn lâm đứng sau lưng hắn ho mạnh một tiếng: “Ăn gan hùm mật báo rồi hay sao, dám ở đây bàn luận chủ tử!”

Tần Chước bĩu môi, trở về chỗ ngồi của mình.

Trong phòng yên tĩnh đến mức một cây kim rơi xuống cũng có thể nghe thấy, lúc này mọi người mới mang theo những tâm tư riêng mà ngồi xuống.

Hôm ấy đến chập tối, mọi người lần lượt gác bút, Tô Úc Nghi vốn muốn viết thêm một lúc, đã có người đi đến trước bàn nàng gõ nhẹ lên mặt bàn: “Tô tiến sĩ.”

Úc Nghi ngẩng đầu, là Tào Sầm.

“Trước giờ Ngọ ngày mai bọn ta hẹn nhau đến Thừa Ân Tự, cô có muốn đi cùng không?”

Thừa Ân Tự là ngôi chùa có hương hỏa thịnh vượng nhất kinh thành, trong số tín chúng ngoài những người chuyên tâm lễ Phật, còn có rất nhiều tài tuấn trẻ tuổi đến đây giao du làm thơ. Trụ trì Thừa Ân Tự thậm chí còn treo mấy chục tấm bảng thơ ngoài quảng trường, để mọi người dùng văn kết bạn. Nghe nói từng có người chỉ nhờ một bài thơ mà được Thứ phụ để mắt tới, từ đó một bước đổi đời, đường quan rộng mở.

Tô Úc Nghi vào kinh chưa lâu, vẫn chưa từng đến Thừa Ân Tự, suy nghĩ một lát, nàng khẽ gật đầu: “Được.”

Đây cũng là lần đầu tiên trong mấy tháng qua nàng nhận được lời mời như vậy.

Trong số những người thân thiết với Tào Sầm, phần lớn đều là con cháu nhà quyền quý, bọn họ xưa nay không thích giao du cùng người như Tô Úc Nghi, hôm nay chắc hẳn cũng chỉ vì nể mặt Thái hậu nên mới làm thêm chuyện này.

Tào Sầm thấy nàng sảng khoái đồng ý cũng có phần bất ngờ: “Tô tiến sĩ hiện giờ ở đâu, ta có thể bảo xe ngựa đến đón cô.”

Úc Nghi cười lắc đầu: “Ta hiện giờ vẫn ở trong trực phòng trong cung, nhưng Thừa Ân Tự không xa, ta đi bộ đến là được.”

Tào Sầm không để nàng nói tiếp: “Ngày mai giờ Thìn, ta đợi cô ở Đông Hoa Môn.”

—-

Ngày hôm sau vào giờ Thìn, quả nhiên Tào Sầm đã đợi Úc Nghi ở Đông Hoa Môn từ lâu.

Xe ngựa của Tào Sầm rất mới, xem ra cũng vừa mua chưa được bao lâu, hai con ngựa kéo xe đều là ngựa Thanh Hải oai phong lẫm liệt, trên mình không có lấy một sợi lông tạp màu. Tào Sầm cho chúng ăn một miếng kẹo mạch nha, nhẹ nhàng đưa tay vuốt bờm ngựa, có thể nhìn ra hắn rất yêu quý chúng.

Hôm nay hiếm khi Tô Úc Nghi không mặc quan phục, nhưng nàng cũng không mặc nhu váy, trái lại giống nam tử mặc một bộ trực xuyết màu xanh, tóc dùng trâm gỗ búi thành một búi trên đỉnh đầu. Nàng sinh ra mảnh mai, nhìn quả thực không giống một cô nương bước ra từ chốn phấn son, chỉ khiến người ta cảm thấy đây là một vị tiểu công tử thanh tú sáng sủa.

Tào Sầm hiếm khi nhìn nàng thêm hai lần: “Nữ giả nam trang?”

Úc Nghi cúi đầu nhìn y phục của mình: “Cũng không hẳn, bình thường ta vẫn mặc như vậy.”

Đôi mắt nàng trong sáng, ánh nhìn thản nhiên, tóc đen má tuyết, quả thực có cốt ngọc yểu điệu mà nam tử không có. Tào Sầm từng đọc rất nhiều sách, ngoài Tứ thư Ngũ kinh quen thuộc, còn từng đọc 《Mẫu Đơn Đình》, 《Oanh Oanh Truyện》. Hắn nhìn theo Úc Nghi bước lên xe ngựa, trong đầu lại nghĩ đến những vở kịch tài tử giai nhân sau khi tự định chung thân thì nữ giả nam trang, cùng nhau bỏ trốn phương xa.

“Nghe nói cô từng tìm Giang phò mã dâng quyển?” Tào Sầm hờ hững hỏi.

Úc Nghi nói: “Phải, chỉ tiếc ngay cả mặt Giang phò mã cũng chưa gặp được.”

Nàng biết chuyện như vậy không phải bí mật, người có lòng đương nhiên sẽ đi dò xét, vì vậy cũng không định nói dối, chỉ giấu đi đoạn quá khứ từng qua lại với Trương Trạc.

“Giang phò mã quả thực là người có tài học và kiến giải sâu rộng, đáng tiếc.” Tào Sầm không khỏi tiếc nuối nói.

Đáng tiếc người tài tình đều xuất chúng này đã trở thành thần dưới váy của Di Lăng Trưởng công chúa, từ nay không còn hy vọng gì trên con đường làm quan nữa.

Đợi đến Thừa Ân Tự, bên ngoài chùa đã tụ tập không ít người.

Ngoài những thứ cát sĩ của Thứ Thường Quán, còn có không ít người thuộc Hàn Lâm Viện Ngọc Đường Thự. Úc Nghi không quen biết mấy người trong số họ, nhưng ít nhiều bọn họ đều từng nghe chuyện về nữ tiến sĩ, vì vậy cũng khách khí gật đầu chào nàng.

Một vị Hàn lâm của Ngọc Đường Thự cười nói: “Hôm qua ta đã đến Thừa Ân Tự rồi, quả thực vô số áng văn hay. Hôm nay trụ trì lại sai người treo thêm bảng đề từ mới, các vị cũng đừng giấu nghề nữa, muốn viết gì cứ viết, biết đâu trong số chúng ta lại có ai lưu lại được một áng tuyệt xướng truyền đời.”

Mọi người hàn huyên một phen rồi lần lượt đi vào trong chùa.

Úc Nghi đi cuối đoàn người vào chùa, quả nhiên thấy khói tím lượn lờ, những tấm bảng đề thơ treo cao, trên từng tấm bảng gỗ còn buộc dải lụa đỏ, nhìn vừa bắt mắt, lại phảng phất nét vui mừng như khi bảng vàng đề tên.

Nàng đứng dưới những tấm bảng, ngẩng đầu nhìn từng bài thơ bài văn không biết do ai sáng tác phía trên.

“Gió xuân lay động lòng xuân, đưa mắt ngắm núi rừng. Núi rừng muôn sắc lạ, chim dương cất tiếng trong.”

“Nắm tay ngắm hoa nơi lối sâu, gió lặng, đêm dài canh chậm.”

……

Từng tấm bảng thơ treo cao tựa tầng tầng quan sơn, cô nương trẻ tuổi có mày mắt thanh tú như tranh ngẩng chiếc cổ mảnh mai, dáng vẻ chăm chú gần như mang theo một sự thành kính, tựa như được ánh mắt nàng soi qua, ngay cả tượng đất tượng gỗ cũng hóa thành Bồ Tát dát vàng.

Mà ở phía bên kia, giữa đám đông cũng có một người khẽ dừng bước.

Mấy vị quan trẻ tuổi nhỏ giọng nói bên cạnh Trương Trạc: “Vị Đại Già Lam trong chùa này ngoài mặt trông như phổ độ chúng sinh, bên trong lại là hạng lừa đời mua danh. Hắn dùng tiền hương hỏa của Thừa Ân Tự để cho vay, còn âm thầm cung cấp nơi giao dịch cho những kẻ mua quan bán chức, thậm chí còn nuôi một đám tay chân trong chùa, quả thực gây họa không nhỏ.”

“Chủ tử, hôm nay bắt hay không bắt?”

Trương Trạc không gật đầu, cũng không lắc đầu.

Ánh mắt chàng xuyên qua đám đông, rơi trên người nữ tử trẻ tuổi thanh đạm như mây kia.

Chiếc cổ Tô Úc Nghi hơi ngẩng lên, thon dài, tĩnh lặng, nâng đỡ gương mặt xinh đẹp cùng trí tuệ ấy.

Gió chiều nơi bến nắng, núi xanh cốt ngọc.